27 Wołyńska Dywizja Piechoty Armii Krajowej - największy partyzancki związek taktyczny na ziemiach polskich. Sformowana z istniejących wcześniej oddziałów partyzanckich i zmobilizowanych żołnierzy konspiracji Inspektoratów AK: Kowel, Łuck i Równe. Organizowana od stycznia do marca 1944 z zadaniem przeprowadzenia akcji "Burza" na Wołyniu. Po zakończeniu mobilizacji 27. WDP liczyła 7300 oficerów i żołnierzy.

Wg. publikacji "Polskie Państwo Podziemne na Wołyniu w latach 1939-1944" dywizją dowodzili kolejno:

płk. K. Bąbiński "Luboń" (na zdjęciu po lewej )
ppłk. J. Kiwerski "Oliwa"
mjr. T. Sztumberk-Rychter "Żegota", szef sztabu
płk. J. Kotowicz "Twardy"
kpt. Tadeusz Klimowski "Klon", "Ostoja", cichociemny, szef sztabu od maja 1944.

Dywizja wspomagała lokalną samoobronę ludności polskiej w walce z oddziałami Ukraińskiej Powstańczej Armii [UPA], walczyła z niemieckimi siłami przeciwpartyzanckimi i regularnymi oddziałami niemieckich wojsk frontowych

Od wiosny 1944 dywizja przystąpiła do realizacji akcji ?Burza? . W 1944 dywizja stoczyła kilka większych bojów: pod Włodzimierzem Wołyńskim [23 lutego], w Hołobach [9 marca] i Zasmykach [17 marca]. W walkach doszło do współdziałania ze sztabami związków operacyjnych Armii Czerwonej.

Dowódca ppłk. "Oliwa" nie skorzystał z propozycji przeorganizowania dywizji w jednostkę wojska regularnego i podporządkowania jej Armii Czerwonej. Okrążona przez Niemców w rejonie Kowla toczyła 2-21 IV 1944 ciężkie boje. Nie otrzymawszy obiecanej pomocy sowieckiej, przebijała się w kierunku Włodawy, ponosząc ogromne straty [10 do 50% stanów osobowych poszczególnych oddziałów]. W dniu 18 kwietnia 1944 zginął ppłk."Oliwa"

Ponownie okrążona pod koniec maja 1944, częścią sił przedarła się przez Prypeć, wychodząc na tyły frontu sowieckiego, gdzie dowódca zgrupowania został aresztowany, a żołnierze po rozbrojeniu wcieleni do armii Berlinga. Pozostała część dywizji wycofała się na zachód.

7 czerwca przekroczyła Bug i przeszła do Lasów Parczewskich na Lubelszczyźnie, gdzie 21 lipca wyzwoliła Kock, Lubartów i Firlej.
Po wkroczeniu Armii Czerwonej dywizja została zmuszona do złożenia broni w Skrobowie 25 lipca 1944r.

Część oficerów 27. WDP AK zesłano do łagrów w ZSRR lub uwięziono.